Zanjan Tourism Guide

اوستیا منطقه ای است که در دو طرف رشته کوه های قفقاز واقع شده. مردمان این منطقه ایرانی تبار هستند و به زبان اوستیایی یکی از زبان های ایرانی شرقی از خانواده هندواروپایی سخن می گویند. با وجود زیبایی وصف ناپذیر این منطقه و مردم خونگرم و مهمانوواز این خطه، کمتر کسی از روس ها برای استراحت به این نقطه سفر می کنند.

در ایران نیز به غیر از کارشناسان حوزه روسیه و قفقاز، به ندرت کسی با این نام و این مردمان آشنایی دارد. کم لطفی به این منطقه در روسیه دلایل تاریخی دارد و در ایران تنها دلیل آن بی-اطلاعی از وجود چنین گوهری در همسایگی ماست. 

اینجا سرزمینی است که خود را ایرونی یا اِرونی می نامند و وقتی از محلی ها سوال می کنی به چه زبانی سخن می گویید، در جواب می گویند به زبان ایرونی. راستی که شنیدن این کلمه با احساسی لذت بخش همراه است. آثار باستانشناسی و اشتراکات فراوان فرهنگ این مردم با فلات ایران و آسیای مرکزی اثبات کننده نفوذ تیره های هندواروپایی و سکاها بوده است. سکاها گروهی از تیره سرمت ها هستند که توانستند نواحی گسترده ای از قفقاز شمالی یعنی دریای آزوف تا دریای مازندران را در اختیار بگیرند. سرمت ها از دید اسطوره ای پسران سلم در شاهنامه فردوسی هستند که برادر ایرانیان و تورانیان بوده اند. آلان ها در ادامهِ راه تیره های سکاها در قفقاز شمالی، کم و بیش هزار سال دوام آوردند. از دید تاریخی و باستانشناسی، سکاها، سرمت ها و آلان ها از هم جدا نبوده-اند. کوچ و زندگی کوچ نشینی بسیاری از تیره های سکاها را وادار به تغییر مکان می کند، اما در سرزمین قفقاز مرکزی همیشه گروهی ایرانی زبان به جای مانده اند. 

وقتی از فرودگاه بسیار محقر اوستیای شمالی راهی شهر ولادیقفقاز شدیم، با وجود سرمای هوا و برف که در اکثر نقاط نشسته بود، روحِ شهر من را در خود گرفت و احساس نزدیکی زیادی با این مردم و این سرزمین کردم. 
چشم انداز کوهستان های اطراف با لایه های برفی از همان ابتدا زیبایی این منطقه را به رخ می کشد. در این سفر دو روزه به اوستیای شمالی، فرصت را غنیمت شمردیم و یک روز کامل را در کوهستان و دره ها گذراندیم. همانطور که راهنما گفته بود، هیچ یک از دره ها و کوه ها به هم شباهت نداشتند. دره کورتاتینسک، دره داریال، دره کارمادون و دره خورشید هر یک منحصربفرد و زیبا، کو ها به رنگ قهوه ای، سرمه ای و خاکی برافراشته و سربلند، مایه افتخار مردم این منطقه هستند. روز اول را به آشنایی با شهر و دره داریال اختصاص دادیم و طعم و عطر خوراک اوستیایی را چشیدیم. 

پیراشکی های اوستیا با خمیر نسبتا نازک، پهن و گرد در سراسر روسیه شهره هستند و تنوع زیادی دارند. با وجود اینکه سه نفر بیشتر نبودیم، اما سه پیراشکی تهیه شده از سیب زمینی، گوشت چرخ کرده و کلم قرمز سفارش دادیم که قاعدتا با وجود کباب گوسفندی تازه و بشقاب های پر از سبزی و پنیر محلی و پیش غذاهای دیگر بخش زیادی را همراه خود به هتل محل اقامت بردیم. 
سفره این مردم رنگین و دلشان بزرگ است. راهنما بیش از ما هیجان سفارش غذاهای متنوع و آشنا کردن ما با عطر و طعم غذاها را داشت و جالب اینکه به رسم مهماننوازی شرقی ها، اجازه دست کردن در جیب را هم به ما نمی داد. تلاش ما برای نشان دادن رفتارهای توریستی و خرید از مغازه های کوچک روستایی بی ثمر بود و جالب تر اینکه وقتی به مغازه کوچکی در روستایی رفتیم و از زن سالخورده فروشنده نان خواستیم، سهم نان خود را به ما داد و وقتی فهمید که من اهل ایران هستم، بلافاصله تاکید کرد که ما از مهمان پول نمی گیریم. 

روز دوم سفر را به گذر از کوه و دره اختصاص دادیم. در ارتفاع 2000 متری یا بیشتر، در دمای مثبت چهار درجه بدون وزش باد، حاضر می شوی از همه چیز بگذری و چندساعتی را در سکوت و آرامش و شکوه کوه ها سپری کنی. در هنگام صرف ناهار در رستورانی شبیه به باغچه های لواسان در اتاقکی اختصاصی کنار جوی خروشان آب به رسمی زیبا در میان این مردم پی بردیم. در میان این مردم، احترام به بزرگتر و والدین هنوز به دست فراموشی سپرده نشده. انتخاب غذا را به عهده راهنما گذاشتیم. مجددا سه پیراشکی با سه طعم مختلف سفارش داد که سمبل آسمان، خورشید و زمین است. پیراشکی ها را برش زده و صفحات گرد را روی هم به شکل پلکانی قرار داد. برای هر سه کمی از چای خوش عطر محلی ریخت و گفت «جام اول را به یاد خدا می نوشیم، چون اوست که به ما سلامتی، خیر و برکت عطا کرده و در همه حال حامی و نگهدار ماست». بعد از نوشیدن چای، تکه ای از پیراشکی برداشتیم. پس از مدتی، مجددا در استکان هر یک کمی چای ریخت و گفت «جام دوم را به یاد گئورگی مقدس حامی مسکو و قفقاز می نوشیم (در فرهنگ اسلامی گئورگی همان جرجیس پیامبر است). او حامی مسافران است و با دعای او، خداوند به ما خیر و برکت عطا می کند. و در نهایت جام سوم را برای سلامتی والدین بلند کرد. راهنما برای ما توضیح داد که در قفقاز پدر و مادر از جایگاه بالایی برخوردارند و احترام به بزرگتر را از کودکی نهادینه می کنند. احترام به بزرگتر تا اندازه ای مهم است که وقتی خانواده یا دوستان دور یک میز می نشینند، اگر بزرگتر جمع بایستد، سایرین هم به احترام او می ایستند. اگر در مراسم جشن و پایکوبی، بزرگتر به وسط میدان رقص برود، جوان ترها به احترامش می ایستند تا زمانی که او اجازه نشستن بدهد. 
وصف دیده ها در این سفر کوتاه بسیار است، اما دیده ها را نمی توان به روی کاغذ آورد، فقط می توان لمس و احساس کرد. آرامش در خیابان ها و در رفتار گرم مردم به راحتی به چشم می خورد. برای این مردم زندگی همیشه آرام آرزو می کنم.

https://ir.sputniknews.com/russia/201512251063433/

«سال گذشته ۹ میلیون نفر به خارج سفر کردند که با احتساب عوارض ۷۵ هزار تومانی که از هر نفر گرفته شد (سوای زائران عتبات، حج و اربعین)، باید حدود ۶۰۰ میلیارد تومان درآمد به‌دست آمده باشد؛ آن را کجا هزینه کرده‌اند که احساس نشده است؟»

شمار اقامتگاه های بومگردی کشور تا مردادماه امسال به ۶۶۹ واحد رسید، اما ۴ استان با وجود منابع طبیعی و ظرفیت بالای روستایی، سهمی از این آمار ندارند.

به گزارش ایسنا، از میان ۶۶۹ اقامتگاه بومگردی که در ۳۱ استان و دو منطقه آزاد قشم و چابهار پراکنده شده، اصفهان با ۲۰۸ واحد بوم گردی پرتراکم ترین استان از این نظر به شمار می آید. کرمان و پس از آن یزد به ترتیب با ۱۰۴ و ۱۰۲ واحد در جایگاه بعدی قرار گرفته اند.

استان پر مسافری چون مازندران که چند سالی است جز دریا، روستاهای آن نیز مقصد گردشگری شده و سفرهای اکوتوریستی در آن رونق گرفته نیز تا کنون موفق شده ۵۴ واحد بومگردی داشته باشد، اما استان همجوار آن گیلان با توان اکوتوریستی بالا، تنها سه واحد رسمی بومگردی دارد.

در کردستان، کرمانشاه، گلستان، هرمزگان، همدان، کهگیلویه و بویراحمد، زنجان، خوزستان، آذربایجان غربی، بوشهر، چابهار و مرکزی که اتفاقا سفر به بیشتر آن ها به قصد دیدار طبیعت، روستا و بافت های تاریخی است، شمار بوم گردی ها به کمتر از عدد ۵ می رسد. در برخی از استان ها از جمله لرستان که طبیعت بکرشان نیاز به بومگردی را در مقایسه با سازه هایی شبیه هتل، شدت بخشیده، تنها یک واحد رسمی بومگردی وجود دارد.

آذربایجان شرقی، البرز، تهران و قم هم استان هایی هستند که هنوز هیچ اقامتگاه بومگردی رسمی ندارند، این درحالی است که این استان ها روستاها و مناطق طبیعی ناشناخته ی زیادی دارند که نه تنها در مسیر گردشگران داخلی قرار دارد، بلکه جزو مقاصد خارجی ها است.

سازمان میراث فرهنگی و گردشگری سال پیش اعلام کرد که تا ۵ سال پس از آن قصد دارد شمار بومگردی ها را به ۲۰۰۰ واحد برساند، طرحی که انتقادهای زیادی را به همراه داشت. پرسش این است که آیا صدور مجوزهای بومگردی براساس ظرفیت بُرد منطقه و یا نیاز و ضرورت های گردشگری هر استان صادر می شود یا صرفا تقاضا، محوریت صدور مجوزها است؟ آیا کیفیت همسو با کمیت در بوم گردی ها پیش می رود؟ مساله ی دیگر این است که مناطق کویری در استان های اصفهان و کرمان تا چه زمان قرار است رشد فزاینده ای را در راه اندازی اقامتگاه های بومگردی تجربه کنند؟ چقدر نیروی انسانی برای نظارت بر این واحدها و پیش از آن، آموزش بومگردی ها تربیت شده است؟ و آیا در توسعه ی کمی، شاخص های توسعه پایدار همسو با ایجاد سازه درنظر گرفته شده و یا بومگردی ها همانند هتل های داخلی بیشتر درگیر استانداردهای فیزیکی و ظاهرسازی شده اند؟

جدول زیر تراکم بومگردی ها در ۳۱ استان و دو منطقه آزاد کشور را نشان می دهد که در توزیع این سهم و سرمایه گذاری در این مناطق بر اساس نیاز و همچنین ظرفیت بُرد به فراخور محصول موجود می تواند کارآمد باشد.

زنجان - ایرنا - غار 'کتله خور'، طولانی ترین غار خشکی و آهکی دنیا، جایی است که در آن، نقاب از چهره شگفتی های نهفته در دل زمین کنار رفته و طبیعت زیر حجاب کوه های به هم پیوسته چنان جلوه گری می کند که دیده هیچ بیننده ای از تماشایش سیر نمی شود.

کیفیت بلورها و قندیل‌ها، زیبایی و تعدد طبقات، غار کتله‌خور را جزو شگفت انگیزترین نمونه های غارهای آهکی شناخته شده در دنیا مطرح ساخته است. 
تا کنون حدود 30 کیلومتر از این غار آهکی شناسایی و نقشه برداری 22 کیلومتر از این محدوده انجام شده است، ولی در زمان حاضر فقط یک مسیر یک هزار و 250متری، آن هم در طبقه اول غار برای بازدید گردشگران مهیا است. 
این مسیر بیش از یک کیلومتری نیز چنان نظر هر بیینده ای را مجذوب خود می کند که طی کردن آن نیاز به چند ساعت زمان دارد چرا که با هر قدمی که بر می داری، منظره تازه ای از زیبایی های غار پیش چشم رخ نمایی کرده و هر بیننده ای را برای تماشا و نظر بیشتر، مجبور به توقف می کند. 
مدیر غار کتله خور گفت: در سال 1365 گروهی مجهز از غارنوردان زبده کشور بازدید مفصلی از محدوده هایی از غار انجام دادند؛ در سال های 82 و 83 تیم های غارنوردی از سوئیس و آلمان توانستند تا 12 کیلومتر در غار پیشروی کنند. 
مجید یوزباشی با بیان اینکه تا کنون پنج طبقه از این غار شناسایی شده ولی عملیات اکتشاف هنوز به پایان نرسیده است، افزود: اکنون به همت غار نوردان کشور، 30 کیلومتر از غار کتله خور کشف شده است. 
وی گفت: بر اساس یافته های به دست آمده؛ قدمت غار کتله خور به 27 تا 30 میلیون سال پیش ( دوره سوم زمین شناسی) می رسد. 
یوزباشی اظهار کرد: این غار از جهت قدمت، وسعت و تعداد طبقات و تنوع در تشکیل قندیل ها، از غار های منحصر بفرد دنیا است و علاوه بر کارکرد گردشگری، ارزش فوق العاده ای در مطالعات زمین شناسی شامل سنگ شناسی، چینه شناسی و فسیل شناسی را در خود دارد. 
وی گفت: در عملیات اکتشافی اخیر، اسکلت حیواناتی از گونه سگ سانان در طبقات دوم و سوم غار کشف شد که شباهتی به انواع حیوانات موجود ندارند. 
به گزارش ایرنا، ساختمان غار در زیر کوه‌ 'کتله خور' قرار گرفته و از پائین دست دهانه آن رود شور که از شعبات فرعی قزل‌اوزن است جاری می‌شود. 
در بعضی ازمناطق غربی ایران به کوههای کم ارتفاع ' کتله' می‌گویند و به احتمال وجه تسمیه غار نیز به همین علت باشد که غار در یکی از این کوه ها قرارگرفته‌است. 
غار 'کتله خور' دارای تونل های فرعی و استلاکتیت ها( قندیل های آویزان) و استلاکمیت ها( رسوبات مخروطی کف غار) و ستون های متعدد در گذرگاه های اصلی است. 
قندیل های مخروطی آویزان از سقف ها در اثر داشتن ناخالصی ها، رنگ های متنوع به خود گرفته اند و آنها که ترکیبات به همراه نداشته و یا کمتر دارند به صورت بلورهای شیشه ای بسیار شفاف مشاهده می شوند. 
ورودی غار یک دهلیز چهار هزار متری با سقفی کوتاه و فاقد غار سنگ و چند دهلیز فرعی است. 
پس از دهلیز فرعی یک دالان وسیع 950 متری با سربالایی‌هایی به ارتفاع 2 متر و گودال های خشک قرار دارد که با دو شاخه 50 متری ادامه پیدا می‌کند و پس از عبور از یک سربالایی به تالار وسیعی پوشیده از چکنده و چکیده و ستون های آهکی می‌رسد. 
غار کتله خور در 155 کیلومتری جنوب زنجان، 80 کیلومتری جنوب شهرستان خدابنده و 173 کیلومتری شمال همدان، در نزدیکی شهر گرماب واقع شده است. 
مسیر متداول برای بازدید از این جاذبه طبیعی جاده زنجان به خدابنده (قیدار) در امتداد زرین آباد به گرماب است. 
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان زنجان می گوید: غار کتله خور به واسطه ویژگی های منحصربفردش، کارکردی بین المللی به عنوان یک جاذبه گردشگری دارد. 
یحیی رحمتی با بیان اینکه در شرایط حاضر مشکل این جاذبه گردشگری، راههای دسترسی به آن است، می افزاید: امسال نزدیک 30 تابلو کیلومتر شمار در مسیرهای منتهی به غار 'کتله خور' نصب شد. 
وی به اقدامات انجام شده پیرامون تامین زیرساخت های مورد نیاز در محوطه غار کتله خور اشاره کرده و اظهار می کند: سال گذشته بالغ بر 3 میلیارد و 500میلیون ریال برای تامین و تجهیز زیرساخت های گردشگردی از قبیل محوطه سازی، اماکن استراحتگاهی و مجموعه های پذیرایی در محدوده غار هزینه شد. 
غار ' کتله خور' از زمان کشف تا کنون چنان که باید شناخته نشده است در حالی که این غار در کنار جاذبه خیره کننده اش برای گردشگران، رازها و زیبایی های زیادی را در دل خود جای داده است در حالی که به دلیل ناشناس ماندن، بسیاری از مردم در داخل کشور نیز اسم این غار را هم نشنیده‌اند. 

خبرنگار: حسن اکبری** انتشار دهنده: رویا رفیعی