Zanjan Travel & Tourism Guide

«سفر در استان زنجان، مقصد کمتر دیده شده؛ فرصتی جدید برای سفر بعدی شما Zanjan, Your Next Travel Destination»

افتتاح اقامتگاه بوم گردی کاشکیلو

مدیر کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان کرمان در آئین بهره برداری بیست و پنجمین واحد بوم گردی بخش شهداد با اشاره به ثبت جهانی لوت و کلوت های شهداد به عنوان اولین اثر طبیعی کشور گفت:شهداد با جاذبه های منحصر به فردش،سرزمین پر از راز و رمزی است که به عنوان یکی از قطب های گردشگری جهان مطرح می باشد.
مهندس محمود وفایی صنعت گردشگری و توریسم را حائز اهمیت خواند و با توجه به سال اقتصاد مقاومتی افزود:این صنعت می تواند جایگزین نفت شود و استان کرمان باید با افزایش زیر ساختها در بین ۴ استان کشور در بحث گردشگری قرار گیرد..
وی خاطر نشان کرد:در حال حاضر شاهد حضور بیشمار مسافران خارجی و داخلی به استان هستیم و باید تلاش کنیم آمار گردشگران به پنج برابر رقم موجود افزایش پیدا کند.
مدیر کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری راه اندازی ۲۵ واحد بوم گردی در بخش شهداد را از اقدامات موثر دولت تدبیر و امید خواند و عنوان کرد:واحد بوم گردی و تازه تاسیس کاشکیلو با رعایت اصول فنی به عنوان بهترین اقامت گاه در استان می تواند الگوی مناسبی برای سایر واحد های بوم گردی باشد که متناسب با استانداردها است..
وفایی ابراز امیدواری کرد:با سرمایه گزاری شرکت هواپیمایی ماهان در شهداد شاهد شکوفا شدن استعدادها و ظرفیتها و به دنبال آن تحول اقتصادی در شهداد باشیم.
وی در پایان گفت:رشد گردشگری و اقتصادی منطقه شهداد کمک شایانی به رشد اقتصادی استان کرمان میکند و امیداریم شهداد به جایگاه واقعی خود که استحقاقش هست دست پیدا کند.
در مراسم افتتاحیه واحد بوم گردی کاشکیلو خانم دکتر حسینی مشاور استاندار و مسول امور بانوان،مهندس وفایی مدیر کل میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری،مهندس جهانشاهی معاونت گردشگری،جعفری مدیر امور شهرستانها و همچنین امام جمعه،بخشدار،شهردار و جمعی از مسولین و اهالی شهداد حضور داشتند.
فرزندان مرحوم عطاءاله اسکندری خانه پدری خود را با فضایی سنتی به واحد بوم گردی و گردشگری تغییر کاربری داده و از این پس پذیرای گردشگران داخلی و خارجی می باشد.
کاشکیلو غلاف شکوفه نخل است که از آن عرقی خوش طعم و معطر بدست میاید و دارای خواص درمانی است...

یکی از آثار هنرمند نامی زنجان، خانم فرح اصولی در موزه متروپولیتن آمریکا

این هنرمند نقاش به خبرنگار بخش هنرهای تجسمی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، گفت: چندی پیش موزه متروپولیتن پیشنهاد خرید یکی از کارهایم را مطرح کرد، اما متاسفانه به دلیل عواقب ناشی از تحریم این امکان برای خرید کارهایم در ایران وجود نداشت.

او اضافه کرد: یکی از مجموعه‌داران آمریکایی به نام «تیمور گراهانه» که پیش از این یکی از تابلوهایم از مجموعه «بال‌های سوزان»‌ را خریداری کرده بود، با شنیدن پیشنهاد این موزه تصمیم گرفت تا این تابلو را برای خرید به متروپولیتن ارائه دهد، زیرا معتقد بود گرفتن این فرصت، ظلمی به یک هنرمند است و با وجود آنکه علاقه زیادی به این اثر داشت اما آن را به موزه واگذار کرد و بعد از آن یکی دیگر از تابلوهایم را به این اثر اضافه کرد.

این هنرمند نقاش با قدردانی از حرکت این مجموعه‌دار عنوان کرد: متروپولیتن نیویورک یکی از مهم‌ترین موزه‌های دنیا محسوب می‌شود که تاکنون تنها آثار شش هنرمند ایرانی همچون پرویز تناولی، منیر فرمان فرمانیان و ... را خریداری کرده است و قطعا چنین اتفاقی برای هر هنرمند یک فرصت بزرگ محسوب می‌شود که در صورت حمایت این مجموعه‌دار شاید هیچ وقت در اختیار من قرار نمی‌گرفت.

به گفته اصولی، این تابلوی دو لته‌ای در اندازه 76×150 با تکنیک گواش روی مقوای ضخیم دو سال پیش کار شده و تاکنون نمایش عمومی نداشته است.

به گزارش ایسنا، موزه متروپولیتن نیویورک از بزرگترین و مشهورترین موزه‌های جهان است که در وسط شهر نیویورک و در مجاورت ضلع شرقی سنترال پارک قرار دارد. این موزه در ۱۸۷۲ میلادی افتتاح شد و حاوی مجموعه بزرگ و نادری از تاریخ اسلام و ایران باستان است.

19 مهر 1391

آدرس پایگاههای اسکان فرهنگیان استان زنجان

از گوشه و کنار شهر (2) (اختصاصی)

اولین استارت آپ ایرانی با عنوان «اکسیر» با موضوع مدیریت شهری و گردشگری در زنجان

فرم ثبت نام را از اینجا دانلود کنید:

http://iranelixir.ir/download/form.doc

اولین استارتاپ ایرانی در زنجان برگزار می‌شود

اولین استارتاپ ایرانی با عنوان اختصاصی «اکسیر» با محوریت‌های موضوعی «مدیریت شهری» و «گردشگری» در زنجان برگزار می‌شود.

به گزارش ایسنا، رویداد استارتاپی اکسیر، نخستین استارتاپ ایرانی است که با نظارت محتوایی ستاد فناوری‌های نرم و هویت‌ساز معاونت علمی ریاست‌ جمهوری طراحی و مدل‌سازی شده و اوایل آبان‌ ماه در زنجان برگزار خواهد شد.

در این رویداد آموزشی و رقابتی، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان آموزش می‌بینند که چگونه به یک ایده بکر و ناب دست یابند و بعد از آن در راستای ترویج همکاری‌های تیمی به دانشجویان آموزش داده می‌شود که چگونه تیم خود را تشکیل دهند و هم در نهایت ایده خود را به‌ یک کسب ‌و کار نوپا، با قابلیت اجرا و جذاب برای سرمایه‌گذاران تبدیل کنند.

در این برنامه شرکت‌کنندگان با قرار گرفتن در فضای مشترک کارآفرینانه به فعالیت توامان با خلاقیت می‌پردازند و در فضای کار تیمی با روش‌ها و ابزارهایی که آموخته‌اند به ایده‌پردازی و ارزیابی ایده و طراحی یک ارزش قابل پیاده‌سازی و سودمند پرداخته و در نهایت نتایج کار خود را به داوران ارائه می‌کنند.

هدف اصلی اجرای این رویداد، آشنایی و کسب تجربه عملی با فرآیند ایده‌پردازی درست، ارزیابی ایده و ارائه آن در حوزه کارآفرینی و کسب و کار است؛ از این‌رو شرکت‌کنندگان، اهدافی مانند آشنایی با مفاهیم اولیه کسب و کارهای نوپا (استارتاپ‌ها) و کارآفرینی، آشنایی و تجربه فرآیند ایده‌پردازی برای کسب و کارهای نوپا و نوآوری در حوزه کسب و کار، آشنایی با اصول اولیه ارزیابی ایده، بازارسنجی و طراحی یک ایده متناسب با بازار و نیازهای مشتری، تجربه ارائه تاثیرگذار ایده به سرمایه‌گذاران و داوران، تجربه یک کار تیمی و آموزش مفاهیم اولیه آن و راه‌اندازی کسب و کارهای جدید مبتنی بر راه‌اندازی تعاونی‌ها را خواهند آموخت.

همه دانشجویان سطوح مختلف رشته‌های مهندسی، مدیریت، علوم‌انسانی و هنر می‌توانند در رویداد استارتاپی «اکسیر» زنجان شرکت کنند. نکته مهم و بنیادین برای این رویداد وجود تنوع رشته‌ها، تخصص‌ها و دیدگاه‌ها است که باعث بالا رفتن کیفیت تجربه ایده‌پردازی آن و افزایش محسوس خلاقیت در تیم‌ها خواهد بود.

طراحی رویداد استارتاپی «اکسیر» زنجان به‌صورت مشترک توسط باشگاه علمی و فرهنگی دانشجویان جهاددانشگاهی زنجان و معاونت پژوهشی سازمان دانشجویان جهاددانشگاهی کشور صورت گرفته و در برگزاری اولین دوره این رویداد، معاونت فرهنگی جهاددانشگاهی، شهرداری زنجان، اداره‌کل تعاون، کار و رفاه‌اجتماعی استان زنجان، اداره‌کل میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان زنجان و سازمان تجاری‌سازی فناوری و اشتغال دانش‌آموختگان جهاددانشگاهی زنجان، دیگر نهادهای برگزار کننده را تشکیل داده‌اند.

شایان ذکر است، مهلت ثبت‌نام در این رویداد تا 18 مهر ماه جاری بوده و برای آشنایی شرکت‌کنندگان با مفاهیم پایه، دوره آموزشی یک‌روزه‌ای در قالب پیش‌رویداد در 28 مهر ماه برگزار خواهد شد و زمان برگزاری رویداد اصلی پنجم و ششم آبان‌ ماه خواهد بود و علاقه‌مندان برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانند با دبیرخانه اکسیر با شماره تماس 33035300-024 تماس حاصل کنند.

10 فرمان گردشگری محیط زیست جامعه دفاتر خدمات مسافرتی ایالات متحده آمریکا

1- مراقب آسیب پذیری کره زمین باشید در نظر داشته باشید که بدون یاری جمعی برای حفاظت و نگهداری از زمین، این مقاصد گردشگری زیبا برای استفاده آیندگان دوام نخواهد داشت.

2- تنها عکسبرداری نمایید، یادگاری ننویسید، آشغال نریزید و از محلهای تاریخی و طبیعی یادگاری برندارید.

3- برای این که سفر شما سفری پربار باشد، در مورد جغرافیا، آداب، رفتار و فرهنگ اهالی منطقه بازدید خود مطالعه نمایید. فرصت را غنیمت شمرده با مردم صحبت کنید و تلاش اهالی محلی را برای محافظت و نگهداری از محل تشویق نمایید.

4- به حقوق و حرمت دیگران احترام بگذارید و قبل از عکس برداری اجازه بگیرید.

5- هرگز کالاهایی که از موادی ساخته شده که حیات گیاهان و حیوانات را به خطر انداخته از جمله عاج، پوست حیوانات و حیوانات خشک شده مثل لاک پشت دریایی را خریداری ننماید. قبل از خرید از فهرست اقلام ممنوعه برای وارد کردن به کشور اطلاع داشته باشید.

6- همیشه از مسیرهای تعیین شده حرکت کنید. هرگز مخل آسایش و زیستگاه جانوران و گیاهان نشوید.

7- در مورد برنامههای حمایت از محیط زیست و سازمانهای فعال در این زمینه اطلاع حاصل کنید.

8- در هر فرصت ممکن برای رفتن به محل مورد نظر پیاده روی نمایید و یا از روشهای حمل و نقل مناسب محیط زیست استفاده کنید. رانندگان وسایط نقلیه را تشویق نمایید تا در وضعیت توقف خودروها، موتور وسیله خود را خاموش نمایند.

9- همیشه از خدمات سازمانهایی (هتلها، خطوط هواپیمایی، گردانندگان تورهای مسافرتی) استفاده نمایید که در جهت محافظت از محیط زیست، کیفیت آب و هوا، مدیریت صحیح ضایعات و مواد آلاینده و مشارکت در مسائل اجتماعی تلاش میکنند. همچنین از خدمات سازمانهایی استفاده کنید که افراد یا پرسنل آموزش دیده و آشنا با اصول حفاظت از محیط زیست را به استخدام گرفته اند.

10- برای مسافرتهای هوایی، دریایی یا زمینی از دفتر خدمات مسافرتی که عضو انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی و گردشگری می باشد استفاده نمایید و اطلاعات ضوابط محیط زیست را از نهادهای مربوطه بگیرید.

از گوشه و کنار شهر (1) (اختصاصی)

جای خالی نوآوری درصنعت گردشگری

گپ و گفتی با آرش نورآقایی، صاحبنظر توریسم ادبی

نویسنده: زهره نیلی

بسیاری از مکان های گردشگری در کشور ما با اسطوره ها و افسانه ها درآمیخته اند. کافی است نگاهی به اسامی شهرها، قلعه ها، مکان ها و آثار تاریخی کشورمان بیندازیم، متوجه اسامی بسیاری می شویم که با افسانه ها درآمیخته اند: «قصر شیرین، قصر بهرام، زیج منیژه، قلعه رستم، قلعه ضحاک، زندان سلیمان، تخت سلیمان، کوه بلقیس، تخت جمشید، هفت خوان، فرهاد تراش و »؛ این اسم ها نشان می دهد که روزگاری نه چندان دور، چگونه شخصیت های افسانه ای و اسطوره ای در باور مردم ایران حضوری فراموش نشدنی داشته اند. اما امروز همه چیز تغییر کرده و مردم کمتر با ادبیات و اسطوره و پیشینه فرهنگی خود آشنا هستند؛ اما هنوز هم هستند کسانی که دل شان می خواهد به یوش بروند تا با خانه و فضایی که نیما، پدر شعر نو در آن به دنیا آمده و بزرگ شده آشنا شوند یا خانه جلال آل احمد را ببینند و اینجاست که گردشگری ادبی معنا پیدا می کند.آرش نورآقایی،نخستین مجری تورهای گردشگری ادبی است. با او درباره قصه ها و افسانه ها و ارتباط آنها با گردشگری به گفت وگو نشسته ایم که در ادامه می خوانید:

سرزمین ما، سرزمین شعر و ادبیات بوده است؛ چگونه می توان از این پیشینه فرهنگی برای جذب گردشگر استفاده کرد؟

بسیاری از مکان های گردشگری که در کشور ما وجود دارند، با اسطوره ها و افسانه ها درآمیخته اند؛ بگذریم از اینکه تا کنون از این منظر به آنها توجه نشده و ما از تمام ظرفیت های موجود استفاده نکرده ایم. به طور مثال اگر به روایت های شاهنامه فردوسی توجه کنیم، با دنیایی از افسانه و اسطوره ها روبه رو می شویم که هیچ بهره ای از آنها نبرده ایم. به عبارتی، ادبیات، ارزش افزوده گردشگری است و ما از آن طرفی نبسته ایم

چگونه می توان از مضامین افسانه ها و مفاهیم اسطوره ها برای رونق و توسعه گردشگری بهره برد؟
ما می توانیم در سیستان و بلوچستان که آن را محل تولد «رستم» و همچنین محل وقوع بسیاری از اتفاقات شاهنامه می دانیم «موزه شاهنامه» بسازیم و در آن، برخی از داستان های شاهنامه را به روش های کارآمد و روزآمد روایت کنیم و حتی مجسمه بعضی از شخصیت های شاهنامه را طراحی کنیم یا همچون ایتالیایی ها که قبر نمادین «رومئو و ژولیت» را ساخته اند در یک باغ مصفا که نمونه اش را در ایران بسیار داریم، یک مقبره نمادین از شیرین و فرهاد بسازیم و تراژدی این عشاق را برای گردشگران یادآوری کنیم. جالب اینکه ما در کوه بیستون مکانی را به نام «فرهاد تراش» می شناسیم که قصه خاص خود را دارد اما ما یا از این قصه ها کمتر آگاهی داریم یا اهمیتی برای افسانه ها قائل نیستیم. به هر حال، غلو بخشی از گردشگری است ما هم می توانیم مکان ها و شخصیت های خیالی و غیرواقعی داشته باشیم همان گونه که مردم ایتالیا و دیگر کشورها دارند.
 
بسیاری معتقدند، «چهل ستون» محل قصه گویی شهرزاد بوده و «هزار و یکشب» ریشه ایرانی داشته است. از این امکان تا چه اندازه در جذب گردشگر می توان استفاده کرد؟

گذشت آن زمان که در دنیا، کشور ما را با قصه های «هزار و یک شب» می شناختند و «چهل ستون» و «هشت بهشت» را محل قصه گویی شهرزاد می پنداشتند. ما از این امکان، بشدت غافل شدیم و هزار و یکشب را، دو دستی به اعراب تقدیم کردیم؛ حالاهر شهر عربی خود را با عنوان شهر هزار و یکشب به دنیا معرفی می کند و ما از همه این مواهب، بی بهره مانده ایم. ما «دماوند» را داریم و «آرش» را؛ آیا نمی توانیم بر فراز دماوند، مجسمه ای از آرش بسازیم و برای هر کوهنورد خارجی، اسطوره او را روایت کنیم؟

شاید به این دلیل که هنوز بسیاری گردشگری ادبی را گردشگری مقابر و آرامگاه ها می دانند و آن را به آرامگاه حافظ و سعدی محدود می کنند؟

گردشگری ادبی به زیارت آرامگاه حافظ و سعدی و خیام و عطار محدود نمی شود. می توان به مزار حافظ رفت و فاتحه ای فرستاد و تفالی هم به دیوان حافظ زد اما این ساده ترین نوع گردشگری ادبی است. وقتی نویسندگان داستان های رئالیسم جادویی، چون «بورخس» اقرار کرده اند که بن مایه نوشتن داستان هایشان، کتاب هایی چون «هزار و یکشب» بوده، نمی دانم چرا ما قدر ادبیات خود و ظرفیت های آن برای جذب گردشگر را نمی دانیم و به آثاری چون «سلامان و آبسال» و «جوامع الحکایات» بی توجه هستیم. برای مثال بر اساس مسیر حرکت مولانا، می توان توری طراحی کرد؛ چون این شاعر بزرگ ایرانی در مسیر بلخ به قونیه از خراسان گذشته همچنین ما می توانیم بر اساس رمان«کلیدر» که در سبزوار و اطراف آن اتفاق افتاده، تور طراحی کنیم.
خود شما و چند نفر از دوستان تان براساس رمان «کلیدر» محمود دولت آبادی، تور طراحی کردید. تا چه اندازه از این تور استقبال شد؟ اصلاً زیرساخت های این مسیر برای جذب گردشگر، آماده است؟

هنوز زیرساخت ها آماده نیست. بودند کسانی که می خواستند بیایند اما از روستای کلیدر تا نیشابور و قوچان و سبزوار، قهوه خانه یا مسافرخانه ای برای اسکان مسافران وجود ندارد و جالب اینکه روستای زعفرانیه از دیرباز در مسیر جاده ابریشم بوده و یکی از معدود روستاها و شهرهایی است که هم چاپارخانه دارد هم کاروانسرا اما هیچ جایی وجود ندارد که مسافران، شب را در آن بگذرانند.

پس شناخت، لازمه شکل گیری و رونق گردشگری ادبی است؟

اول باید کارشناسان بشناسند، بعد مردم عادی هم خواهند شناخت. ما دو سال پیش، کلیدواژه گردشگری ادبی نداشتیم، اما امروز، مقام معظم رهبری درباره این نوع گردشگری صحبت می کنند و از ضرورت توجه به آن می گویند و این اتفاق کمی نیست. از سوی دیگر شکل گیری و رونق گردشگری ادبی، درگرو ارتباط میان شاعران و نویسندگان و کارشناسان گردشگری است. ما مرتب می گوییم، گردشگری، فرابخشی است، اما در میزگردها و سمینارهایی که با عنوان گردشگری ادبی یا سفرنامه نویسی برگزار می کنیم، شاعران و نویسندگان شرکت نمی کنند.

و واقعیت این است که تا مردم چیزی را نشناسند، ارزش و اهمیت آن را درک نمی کنند

من بعد از خراسان و مکان یابی رمان «کلیدر» به کاشان رفتم و متوجه شدم «گلستانه» ای که سهراب از آن نام می برد، اسم یک مکان است که امروز به زباله دانی تبدیل شده؛ همه به مشهد اردهال می روند، اما نمی دانند «گلستانه»، دو کیلومتر آن سوتر است. «ربع رشیدی» در حافظه جهانی ثبت شده و ما می توانیم آجر به آجر آن را بازسازی کنیم و یک شهر ادبی بسازیم؛ چرا این کار را نمی کنیم؟ چرا برای «کلیدر» نباید مسیر گردشگری تعریف کنیم و زیرساخت هایش را فراهم آوریم؟

به هر حال چه بخواهیم چه نخواهیم حساسیت هایی در ارتباط با ادبیات معاصر وجود دارد؟
آخر ما به ادبیات کلاسیک خود هم بی توجه بوده ایم. کسی نمی داند «آب رکن آباد» و «گلگشت مصفا»یی که حافظ به آن اشاره کرده کجاست؟ من برای طراحی تور ادبی به خراسان رفتم، گفتند اینجا خورشیدی وجود دارد به نام امام رضا(ع) پس شمعی چون فردوسی، در برابر آن فروغ ندارد و نباید داشته باشد؛ هیچ کس منکر این نیست که حرم امام رضا(ع)، مهم ترین جاذبه گردشگری خراسان است، اما جز گردشگری زیارتی ما به جاذبه های گردشگری ادبی و فرهنگی نیز در خراسان بزرگ، می توانیم توجه کنیم.

سوای بی توجهی به داشته هایمان در ادبیات گردشگری، مساله قابل تامل دیگری هم وجود دارد. «مکان» در داستان های خارجی، خود به یک شخصیت مستقل تبدیل می شود اما ادبیات داستانی ما در روزگار معاصر از چند نمونه خاص چون«کلیدر» و «چراغ ها را من خاموش می کنم» و آثار احمد محمود که بگذریم، مکان مند نیست و نمی توان انتظار داشت با این داستان ها، همان گونه برخورد شود که با آثار چارلز دیکنز؟

انگشت شمارند داستان های ایرانی که به شهر یا مکانی خاص توجه می کنند. از چند مورد معدود که بگذریم، کمتر رمان و داستانی است که در بی مکانی نگذرد و شاید یکی از رسالت های ادبیات داستانی، این است که مکان مند شود؛ انگار نویسنده های ما خجالت می کشند درباره مکانی که درآن به دنیا آمده یا بزرگ شده اند بنویسند. انگار هنوز هم برای ما بچه «بالاشهر» یا «پایین شهر» بودن مهم است.

در صورتی که در کشورهای دیگر چنین نیست. در انگلیس براحتی می توان مکان هایی را که چارلز دیکنز به آن اشاره کرده پیدا کرد یا ساخت. داستان های ایرانی چنین امکانی را به مخاطب خود نمی دهند و تنها به توصیف یک فضای خیالی می پردازند.

یکی دیگر از مشکلات ما در زمینه گردشگری ادبی این است که بسیاری مکان ها، مابه ازای عینی ندارند.

بله متاسفانه. مابه ازاهای عینی چندانی از مکان های واقعی گردشگری ادبی برای ما باقی نمانده است. نه خانه هدایت باقی مانده نه خانه نیما یوشیج در تهران. در یک جمله می توان گفت شهرهای ما از بی هویتی رنج می برند و مکان هایی که می توانند برای شماری از گردشگران جالب باشند، معرفی نمی شوند.

 

روزنامه ایران، سال 21، شماره 6015، دوشنبه 9 شهریور 1394، صفحه 16

چاروق دوزی در زنجان

الف – سابقه

چاروق عبارت از پاپوش و پای افزار است که از قدیم الایام  مورد استفاده بوده و باشاکال مختلف و تهیه و ساخته می شده و قسمت اعظم ساختمان آن درقدیم از چرم بوده است. در فرهنگ معین تحت عنوان چاروق چنین نوشته شده است« چارق { ترکی = چارغ = چاروق} کفش چرمی که بندها بساق پا پیچیده می شود. پا تا به ، پالیک.» درزیر این شرح زیر چاپ شده است.

دراصطلاح محلی به لهجه ترکی چاروق را ( چارخ) تلفظ میکنند.

چاروقی که مورد نظر ماست و هم اکنون درزنجان بصورت یک صنعت دستی ظریف ساخته و عرضه میشود  با چاروقی که در ادبیات ما از آن نام برده‌اند( چارقت دوزم کنم شانه سرت « مولوی» ) یا در قدیم مورد استفاده بود، بکلی مغایر و کاربرد آن نیز متفاوت است. جچارق در گذشته نوعی کفش و پاپاوش بوده که از چرم ساخته می شده و در روستاها بیشتر چوپانان از آن استفاده می کرده‌اندو اغلب بدون پاشنه بود، با تسمه‌هائی که به ساق پا می پیچیده‌اند. درسالهای اخیر نیز در زنجان نوعی از چاروق ساخته می شد که رویه آن از چرم قرمز رنگی بود که دباغهای زنجان با دست عمل می اوردند و کارخانه‌ای نبئود . این نوع چاروق بدوت تسمه و بند بوده است با نوک عقابی برگشته و در آن هنگام که بازار کفاشان زنجان رونقی داشت و کفش ماشینی در کار کفش دوزی و کفاشی وقفه ایجاد نکرد. یعنی تا 20 سال پیش ، ازاین نوع چاروق ساخه میشد ولی امروز بطوذ کلی مترک شده و دیگر کسی از آن نو چاروق درست نمی کند.

چاروق ظریف که مورد نظر و مووع بحث ماست فرم وشکل خاصی دارد با مواد اولیه ویژه‌ای که صرفا برای راه رفتن روی قالی و اطاقهای مفروش ساخته می شود که سابقاً پشت بسته و بدون پاشنه بود ولی چند سالی است که بصورت نعلین و پانه دار ساخته می شود و فقط کف آن از چرم و رویه آن برنگهای مختلف از نخهای ابریشمی و سیم گلابتون بافته و تزئین می شود.

بمنظور بررسی این صنعت ظریف نوپا در تنها کارگاه کوچکی که تولید چاروق می پردازد پای صحبت استاد آزاد علی محمدی می نشینیم. در مورد سابقه چاروق دوزی میگوید:

     چاروق دوزی از خیلی قدیم متداول بود و کشاورزان خودشان آن ار از چرم خام درست میکردند ولی بعدها چرم پخته بکار گرفته شد، ولی بصورت امروزی شاید کمتر از صد سال است که تولید میشود قبل از همه استاد کاری بود بنام جعفر که در این زمینه کار میکرد.

بعد از او شخصی بنام رضا این کار را دنبال کرد و سپس آقای اصغر خطیبی که استاد من بود در این زمینه فعالیت داشت که تا 6 سال پیش تنها کارگاه چاروق دوزی زنجان را اداره میکرد و من تنها شاگرد این کارگاه بودم که از 18 سالگی با ایشان همکاری میکردم و بعدها شاگرد دیگری نیز وارد کارگاه شد پس از 7 سال شاگردی و کار با استاد رموز کار را آموختم و خود کارگاهی مستقل دایر کردم و پنج سالی هست که خودم در این کارگاه فعلا تنهاکارگاه چاروق زنی زنجان است کار میکنم زیر استاد اخیراً کارگاهش را تعطیل کرده و بکار دیگری روی آورده است.

ما قبلاً چاروق‌ها را بصورت پت بسته و بدون پاشنه درست میکردیم و امروزه بصورت دمپائی و پاشنه بلند تهیه میکنیم مگر اینکه کسی سفارش داده،‌بخواهد بصورت سابق برایش بدوزیم.

ب – ابزار کار:

ابزار کاو وسایل مورد استفاده برای تهیه چاروق بشرح زیر است:

1 – گزن ( اصطلاح محلی گعزن) قطعه فلزیست مثل تیغه کارد بطول 17 تا 20 سانتیمتر و به ضخامت 1/5 میلیمتر و پهنای 3 سانتیمتر که یک سر آن با پیچیدن پارچه بصورت درآمده و سر دیگر آن با زاویه‌ای در حدود 60 درجه بصورت تیغه تیزی درآمده که برای بریدن چرم بکار میرود.

2 – چرمکی وسیله‌ای فلزی و برای کوبیدن چرم است و حدود 16 سانتیمتر طول داشته ،‌قطرش در زول آن متفاوت است.

3 – چکش برای میخکوبی و جا کردن قالب در چاروق با شکل مخصوصی نظیر چکش کفاشان.

4 – قلاب – میله‌ای است فلزی دارای دسته چوبی است و نوک میله بصور قلاب درآمده که برای یافتن رویه چاروق بکار میرود.

5 – درفش – میله ای فلزی است دارای دسته چوبی که نوک میله به پهنای 2 میلیمتر بصورت تیغه درآمده و برای سوراخ کردن چرم بمنظور دوختن و تعیین مسیر سوزن و نخ دوخت بکار میرود.

6 – گازانبر (میخ کش) نظیر گازانبر نجاری با اندازه کوچکتر از آن

7 – گاز چرم کش که دارای ساختمان ویژه‌ای است که گوشه‌ها و لبه‌های چرم را با آن محکم کشیده و روی قالب چوبی سوار و با میخ محکم می کنند

8 – شانه چوبی برای شانه کردن گل‌های روی چاروق.

9 – قیچی معمولی برای بریدن آستری و نخ و مقوا و غیره.

10 – سنگ چاقو تیز کنی ( باصطلاح محلی بلر برای تیز کردن گزن یا نوک درفش.

11 – قالب چوبی به اندازه‌های مختلف.

پ – مواد اولیه مورد نیاز:

مواد اولیه لازم برای تهیه و ساختن چاروق دو دسته است اول موادیکه درساختمان کف و تخت و پاشنه چاروق بکار میرود دوم موادیکه درساختمان رویه مورد مصرف دارد.

اول : مواد مصرف در کف و پاشنه

1 – چرم – چرمیکه  برای ساختن چاروق بکار میرود، توسط دباغیهای خود زنجان تهیه می شود- چرم کارخانه‌ای بدرد این کار نمیخورد- این چرم صرفاً از پوست گاو تهیه می شود و اغلب برنگ قرمز آماده و عرضه میگردد. در ساختمان چاروق‌های سابق تمام کف و و رویه از چرم بود ولی امروزه فقط کف و پاشنه را چرم تشکیل می دهد و رویه از نخهای الوان ابرایشمی است بشرحیکه ذکر خواهند شد.

2 – مقوا: مقوای مورد مصرف همان مقوای معمولی است که برای ساختن جعبه‌های کفش وشیرینی و غیره بکار میرود و آنرا بکار میبرند و آنرا برای صاف بودن داخل چاروق و کف آن بکار مکیبرند که روی آن با پارچه مخملی پوشیده میشود.

3 – فنر آهنی ( فلزی) بین پاشنه و پنجه چاروق بکار میرود برای جلوگیری از خم شدن و تا خوردن کفو تخت چاروق ( بین مقواو چرم).

4 – چوب: برای تهیه پاشنه از چوب استفاده می شود بدین ترتریب که چوب را بصورت پاشنه بارتفاع 3 تا 4 سانتیمتر و بابعاد مختلف بسته به اندازه و شماره چاروق، که قبلاً توسط نجارها ساخته شده است، خریداری و درساختمان چاروق بکار میبرند.

5 – پارچه مخمل: باری آستر چاروق  و پوشش رویه پاشنه چوبی.

6 – میخ : باری اتصال کف چاروق به پاشنه و محکم کردن آستری بر روی پاشنه و اتصال چرم زیر پاشنه چوبی از میخهای چهار گوش زیر ( میخ سایه) استفاده میشود.

دوم : مواد مورد مصرف در رویه چاروق:

1 – زیگزال زری دار: نوار باریکی است بصورت زیگزال که در تبریز بافتهو تهیه می شود و به دو رنگ زرد ( طلائی) وسفید ( نقره‌ای) درچاروق دوزی بکار میرود. در اطزراف رویه چاروق دو یا سه ردیف از این نوار با نخ به قسمت چرمی دوخته می شود و داخل پاشنه نیز به وسیله زیگزال زینت داده می شود.

2 – سیم گلابتون:  جنس همان سیم گلابتونی که در کرهای زردی دوزی مشهد یا گلدوزی بمنظور تهیه سجاده و جانمازی و رومیزی و غیره بکار میرود در رویه چاروق استفاهد می شود. سیم گلابتون ازپاکستان وارد می شود و چاروق دوزها از تهران خریداری میکنند با خامت‌های متفاوت و رنگهای سفید ( نقره‌ای) و زرد( طلائی) سیم گلابتون اکثراً بصورت مخلوط و تابیده شده با نخ ابریشم باری بافتن رویه چاروق بکار میرود.

3 – نخ ابریشم : نخ ابریشم برنگهای مختلف سفید ،‌زرد، قرمز، مشکی، آبی، و سبز بکار گرفته می شود که برای یافتن رویه چاروق که به تنهائی و یا مخلوط و تایید شده با سیم گلابتون مصرف میشود.

4 – نخ دوخت: نخ قرقره معمولی که د ویا سه لایه بهم تاییده ده و برای دوختن زیگزال به قسمت چرمی رویه بکار میرود.

5 – نخ تابیده ( اطلاح محلی ارش Arech) به قطر یک میلیمتر برای دوختن و جمع کردن ازاطراف چرم کف چاروق بشرحی که خواهد آمد. 

 

ت – طرز تهیه و دوخت چاروق:

برای ساختن چاروق مراحل مختلفی وجود دارد به تتریب زیر:

1 – قبلاً یک ورق چرم بزرگ را به اندازه‌ای مختلف که مورد نظر است مطابق شکل 9 که نظیر شکل کف یا اطوری معمولی است و بریده و آنها را در ظرفی پر از آب خیس میکنند تا برای دوختن و قالب کشیدن نرمتر و آسانتر باشد.

2 – سپس هر یک از چرمهای خیس شده را از طول تا کرده و تقریبا از وسط کناره بوسیله درفش سوراخ میکنند تا هنگما دوختن اطراف چاروق قرینه و یک اندازه باشد.

3 – س از این مرحله از یک سوراخ کناره با نخهای تابیده ( ارش) شروع بکوک زدن میکنند تا بسوراخ قرینه برسند بطوریکه اولاً نخ از وسط ضخامت چرم عبور کند، بعبارت دیگر پس از دوخته شدن از کف چاروق، نمایان نبوده و دیده نمی شود. ثانیاً نخ را کمی می کشند تا اطراف چرم مثل سر یک کیسه یا لیفه قدری جمع شود و سپس برای صرفه جویی در مصرف چرم تکه کوچکی از چرم بشکل مربع به قسمت پاشنه دوخته می شود.

4 – پس از اینکه چرم با ین صورت درآمد آنرا به قالب چوبی میب کشند و بعداً اطراف چرم یعنی قسمتهای کوک شده را با گاز چرم کش گرفته و محکم میکشند و با میخ بر روی اقلب چوبی محکم میکنند، چرم در این مرحله هنوز خیس است ولی وقتی بقالب کشیده شد و میب مناد تا خشک شود و شکل اصلی را بخود بگیرد.

5 – پس از خشک شدن چرم فنر- گذاری پاشنه شروع شده و از قالب خارج می شود.

6 – پس از خارج شدن از قالب‌مقوای کف چاروق چسبانده می شود و زیگزال اطراف چاروق ( یک یا دو ردیف) دوخته شده و سپس مخمل داخل چغاروق به صورت آستر چسبانیده می شود.

7 – پس از این مرحله پاشنه نیز بوسیله میخ به قسمت چرمی محکم شده ولی قبلاً بدنه پاشنه چوبی با پارچه مخملی پوشیده می شود( بوسیله چسب می‌چسبانند)

8 – پس از کشیده شدن آستر مجددا چاروق نیمه تمام به قالب چوبی کشیده میشود و برای ایفتن رویه آماده می گردد.

9 – برای یافتن رویه قبلاً رشته نخی از نوک چاروق به قسمت کب قالبی چوبی بنام نخ شیرازه کشیده می شود که دو لایه است و درقسمت B سرنخهای شیرازه با میخ بر کعب قالب چوبی نشسته و محکم می شود.

10 – رویه چاروق را رشته نخهای بافته شده بصورت خطوط موازی و عمود بر شیرازه بفواصل 5/1 تا 2 میلیمتر تشکیل میدهد ولی در بافتن رویه از یک رنگ نخ استفاده نمی شود بلکه این رشته نخهای موازی که درچاروق‌های نمره بزرگ به 28 تا 30 ردیف موازی میرسد حداقل از چعهار نرگ تشکیل می شود که بصورت چهار یا پنج ردیف متوالی ازیک رنگ را شامل می شود و هر یک از این رشته‌ها با قلاب یا بصورت زنجیره‌ای بافته می شود و یا از نخ تابیده شده با سیم گلابتون نخ کشی می شود بدین ترتریب که یک سر نخ یا زنجیره به یک لبه چرم محکم شده و دذر وسط به نخ شیرازه محکم می گردد و با همان طول به لبة قرینة چرم متصل می ود.

11 – پس از تمام شدن رویه، اطراف نخ شیرازه بصورت قرینه سه ردیبف قلاب دوزی می شود و به ترتیبی که جمعاً عرض قسمت بافته شده به حدود یک سانتیمتر می رسد و نخ شیرازه پوشیده شده و دیده نمی شود. ردیف اول و دوم بوسیله نخ ابریشم و ردیف سوم یا کنارهای شیرازه بوسیله سیم گلابتون بافته شده و سر این سه ردیف نخ از دو طرف بخود چرم محکم میشود.

12 – پس از پایان کار رویه و شیرازه، دهنه چاروق بنام پرده‌بند بافته یم شود که آنهم عبارت از چهار رئیف نخ موازی است از جنس نخ تابیده ( ارش) که در وسط به شیرازه محکم می شود و سپس روی این چهار ردیف توسط نخهای ابریشمی برنگهای مختلف بافته یمشود بنحویکه عرض پرده‌بند نیز یک سانتیمتر میرسد.

13 – ردیف آخری زیگزال به محل اتصال مخمل توئی و کناره چرم دوخته می شود.

14 – آخرین مرحله ساختن گل‌های رویه چاروق است. هر لنگه چاروق داری دو گل منگوله شکل اسیت که باصطلاح محلی ( قوتاژلاGottaz ) نامیده میشود یک گل در نوک پنجه و گل دبگر در محل تلاقی شیرازه و پرده‌بند تعبیه می شود و طرز ساخت آنها متفاوت است بدینمعنی که گل نوک پنجه بطور جداگانه از طریق جمع کردن چند رشته نخ ابریشم که مثل جاروی کوچکی بسته می شود ساخته می شود و با قیچی یکدست شده و سپس با شانه چوبی شانه می شود تا پرزها از هم باز شده و بصورت منگوله درآید ولی گل روی پرده‌بند از جمع شدن سرنخهای پرده‌بند و شیرازه فراهم میاید و سپس از طریق شانه زدن بصورت گل در‌می آید بدیت ترتیب گل نوک پنجه بعد ازبافته شدن رویه نوک پنجه دوخته می شود و یک رنگ است ولی گل رویه پرده‌بند که د ورنگ است در جای خود محکم بوده و بعداً تعبیه می شود.

ث – بازار فروش و میزان تولید:
درشهر زنجان همانطور که قبلاً اشاره شد سابقاً فقط یک کارگاه وجود داشت که اصغر خطیبی با همکاری دو نفر شاگردش آنرا اداره میکرده ولی میزانتولید خیلی کم و این صنعت ناشناخته بود و صرفاً برای سوغاتی و بصورت هدیه و پیش کش با سفارش قبلی تهیه و به شهرهای دیگر میرسید. تا اینکه بخاطر استقبال کم این کارگاه تعطیل شد و کارگاه شاگرد وی بنام استاد آزاد علی محمدی به فعالیت ادامه داد. با وجود این غیر از تولیدات کارگاه مذکور چند نفری نیز در منزل به هیه و دوخت چاروق مشغول هستند و تولیدات خود را در اختیار فروشندگان بازار قرار میدهند در حال حاضر تعداد 5 مغازه ضمن فروش اشیاء دیگری نیز کفش یا صنایع دستی دیگر به فروش چاروق نیز اشتغال دارند.

اگر یک نفر به تنهائی کار کند بطور متوسط در روز قادر به تهیه 4 تا 5 جفت چاروق می باشددرنتیجه می توان تولید متوسط روزانه شهر را در حدود 20 تا 25 جفت محسوب داشت.

هر جفت چاروق در حدود / 200 ریال مواد و مصالح اولیه میبرد که پس از خاتمه کار جفتی 450 تا 550 ریال بفروش میرسد.

قیمت اولیه ورد نیاز بنا به اظهار استاد کار مربوط در حال حاضر بشرح زیر است:

چرم کیلوئی 420 ریال نخ ابریشم یک لایه کیلوئی 600 ریال سیم گلابتون کیلوئی 3000 ریال زیگزال هر بسته ( شامل 18 یارد) 60 ریال نخ قیطانی کیلوئی 1100 ریال برای دریافت شیرازه نخ تابیده ( ارش) کیلوئی 350 ریال پاشنه بصورت ساخته شده جفتی 20 ریال مخمل برای هر جفت حدود 35 ریال.

در حال حاضر استقبال از چاروق افزایش یافته و برای خرید آن قبلاً باید به سازنده سفارش داد ولی متاسفانه بمنظور تولید بیشتر تا حدی ازکیفیت هنری کار کاسته شده است جا دارد در این زمینه تشویق و ارشاد اصولی و منطقی از طرف‌مقامات مسوول بعمل آید و تولیدکنندگان مورد حمایت قرار گیرند.

 

مکملی، محمدکاظم. "چاروق دوزی در زنجان". دوره 16، ش 187 (اردیبهشت 1357): 54-60، 

 
به استان زنجان خوش آمدید!
هدف این رسانه معرفی و بازدید مجازی جاذبه‌های گردشگری استان زنجان است.
تلاش این رسانه گسترش اطلاع رسانی درباره سفر و گردشگری است.
بازنشر مطالب لزوما به معنای تائید محتوای آن نیست.
Zanjan Virtual Tour
شماره ثبت در سایت ساماندهی:
1-3-64-56-695660-1-1
Copyright 2021, All Rights Reserved ©
آرشیو مطالب
Designed By Erfan Powered by Bayan